chả bù

Thời tiết năm nay mưa dầm, chả bù với năm ngoái nắng ráo.

Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Không giống như, trái ngược hẳn với: Dùng để so sánh, nhấn mạnh sự đối lập, sự khác biệt rất lớn (thường là kém hơn, tệ hơn) giữa hai sự việc, hai tình huống hoặc hai đối tượng. Thành ngữ này thường diễn tả sự so sánh mang tính tiếc nuối hoặc chê bai một tình trạng hiện tại so với quá khứ, hoặc so sánh người này với người kia.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Thời tiết năm nay mưa dầm, chả bù với năm ngoái nắng ráo.
  • Nó lười học chả bù với đứa em chăm chỉ của nó.
  • Ngày xưa sống thoải mái, chả bù cho bây giờ đầy lo toan.

Các cách sử dụng nâng cao

• "chả bù cho": Cụm này thường được dùng để nối hai vế đối lập, nhấn mạnh vế sau là hiện trạng đáng chán, đáng tiếc so với vế trước.
  • Ngày trước đường phố sạch sẽ, chả bù cho bây giờ rác thải khắp nơi.
• "chả bù với": Tương tự "chả bù cho", dùng để so sánh trực tiếp hai đối tượng.
  • Tính nó keo kiệt chả bù với bố mẹ nó hào phóng.

Biến thể và từ gần giống

• Chẳng bù: Là biến thể phổ biến và có ý nghĩa hoàn toàn tương đương với "chả bù". "Chẳng" và "chả" đều là từ phủ định trong tiếng Việt.
  • Chỗ làm cũ thân thiện chẳng bù cho chỗ mới đầy thị phi.
• Khác hẳn: Có nghĩa tương tự trong việc chỉ sự khác biệt lớn, nhưng ít mang sắc thái so sánh hơn kém hoặc tiếc nuối rõ rệt như "chả bù".
• Đâu có được như: Cụm từ so sánh mang tính chất thay thế, nhấn mạnh sự không bằng.

Từ đồng nghĩa

• Khác xa: Khác biệt một khoảng cách lớn.
• Trái ngược: Đối lập hoàn toàn.
• Đâu bằng: (Dùng trong câu hỏi tu từ hoặc so sánh) Làm sao có thể bằng được.

Lưu ý sử dụng

• Thành ngữ "chả bù" luôn dùng để nối hoặc dẫn đến một sự so sánh. Nó không đứng độc lập.
• Sắc thái chính của thành ngữ này thường là tiếc nuối, chê bai hoặc nhấn mạnh sự tụt dốc, sa sút. Vế đi sau "chả bù" thường là vế kém hơn, đáng chán hơn.
• Đây là cách nói thân mật, phổ biến trong khẩu ngữ. Trong văn viết trang trọng, có thể thay thế bằng các từ ngữ so sánh khác.